Bruggen bouwen tussen wetenschappelijk onderzoek en de arbeidsdeskundige praktijk

Wetenschappelijk onderzoek is essentieel voor goede dienstverlening. Maar wat heb je daaraan als die niet wordt gebruikt in de dagelijkse praktijk? Die vraag staat centraal in ons gesprek met Maaike Huijsmans (universitair hoofddocent Amsterdam UMC) en Kor Brongers, die vanuit zijn werk als arbeidsdeskundige is gepromoveerd op een onderzoek voor, door en met arbeidsdeskundigen. Zij praten over wat nodig is om kennis wél te laten landen in de praktijk. Van OT-groepen tot het actief betrekken van professionals bij onderzoek en het ontwikkelen van praktische hulpmiddelen. De sleutel ligt niet alleen in het delen van kennis, maar vooral in samenwerken, bevragen en toepassen.

In Werkwijs, de podcast van het AKC, spraken we met Maaike en Kor over bruggen bouwen tussen wetenschappelijk onderzoek en de arbeidsdeskundige praktijk. Dit artikel is een korte weergave van het gesprek. De hele aflevering luister je onder aan dit artikel of in je favoriete podcastapp.

Kennis laten landen

De werelden van wetenschap en praktijk komen niet vanzelf samen. Volgens Kor zijn daar meerdere oorzaken voor. ‘De wetenschap is vaak een kwestie van de lange adem, terwijl arbeidsdeskundigen over het algemeen pragmatisch en oplossingsgericht werken. Ook bestaat het risico dat een onderzoek, of delen ervan, op de plank blijven liggen als de onderzoeker het zelf niet naar de praktijk vertaalt.’ Om kennis bij professionals onder de aandacht te brengen, is meer nodig dan alleen kennisdeling. ‘Zij willen actief met die kennis aan de slag.’

Kritische houding stimuleren

Wetenschappelijk onderzoek levert van oudsher vooral geschreven stukken op. Toch waait er volgens Maaike, universitair hoofdocent bij de afdeling Public en Occupational Health van Amsterdam UMC, nu een andere wind. ‘We stellen ons steeds vaker de vraag: hoe bieden we kennis zo aan dat professionals die ook echt gebruiken? OT-groepen zijn een goed middel om kennis naar praktisch handelen te vertalen.’

In deze OT-groepen gaan arbeidsdeskundigen met elkaar in gesprek over onderzoek en praktijkervaringen. Doordat professionals elkaar bevragen, stimuleren ze elkaars kritische houding. Maaike legt uit: ‘Wanneer ze casuïstiek bespreken, komen arbeidsdeskundigen erachter dat ze vragen moeten stellen over bepaalde genormaliseerde handelingen in de praktijk. Vaak rusten ze op jarenlange ervaring, maar de OT-groepen zetten ze echt aan het denken.’ Zo vormen deze bijeenkomsten een waardevol middel om kritisch en reflectief denken binnen de beroepsgroep te stimuleren. ‘Op die manier wordt kennis écht toegankelijk’, aldus Kor.

Arbeidsdeskundigen bij onderzoek betrekken

Om te laten zien hoe onderzoek werkt, is het zaak om arbeidsdeskundigen erbij te betrekken. Maaike ervaarde dit zelf tijdens de ontwikkeling van de Inspiratietool inclusieve technologie. ‘Vlak voor de start van het project realiseerden we ons dat het anders moest. Niet eerst zelf alles op een rijtje zetten en dit bespreken met de arbeidsdeskundigen. Maar vanaf moment één samenzitten met de werkgroep van arbeidsdeskundigen en hun vragen stellen. Wat heb je op welk moment in het proces nodig? We hebben zelf nog niet alles uitgezocht en willen weten waar jij naar op zoek bent.’ Dat was best wel spannend, geeft ze toe. ‘We benaderden het onderzoek op een minder voorbereide manier. Maar uiteindelijk heeft deze intensieve band met de werkgroep ervoor gezorgd dat we werken met het hulpmiddel in de praktijk centraal stelden.’

Zelf onderzoek doen

In zekere mate verrichten arbeidsdeskundigen onderzoek op hun eigen niveau in hun werk. Ook aarzelen de meesten niet om deel te nemen aan een onderzoek. Maar zelf wetenschappelijk onderzoek doen, daar zetten arbeidsdeskundigen niet zo snel de schouders onder. ‘Daarom hebben we ervoor gepleit om in de arbeidsdeskundige opleiding een onderdeel toe te voegen waarin arbeidsdeskundigen in opleiding zelf onderzoek uitvoeren’, vertelt Kor. Maaike vult aan: ‘Het is belangrijk dat professionals kennis hebben van onderzoek doen. Wat houdt een goed onderzoek in? Hoe duid je kennis die je tegenkomt? Zo kom je vanzelf op de vraag hoe je kennis en onderzoek in de praktijk kunt implementeren.’

Hoewel er veel kennis over hun vakgebied beschikbaar is, raadplegen arbeidsdeskundigen die niet altijd. Ook weten arbeidsdeskundigen niet altijd waar ze relevante kennis kunnen vinden. Kor: ‘Door AKC-cahiers in een OT-groep te bespreken, gaan arbeidsdeskundigen niet alleen met de inhoud aan de slag, maar komen ze er ook achter waar ze de rapporten kunnen vinden. Daar valt echt nog winst te behalen.’

Blik op de toekomst werpen

Hoe zorg je er in de toekomst voor dat onderzoek meer zijn weg vindt naar de praktijk? Volgens Kor moeten arbeidsdeskundigen én onderzoekers meer aandacht besteden aan kortlopend onderzoek. Verder pleit hij voor meer verbinding tussen onderzoeken. ‘Veel onderzoeken lopen langs elkaar heen. Verschillende instituties onderzoeken uiteenlopende onderwerpen. Zo raakt kennis versnipperd en is het dus moeilijker te implementeren in de praktijk. Als je alle werkzame elementen uit die onderzoeken samenpakt, ontstaat er een mooie basis waarop je verder kunt bouwen.’ Maaike sluit zich daarbij aan. ‘Het ontwikkelen van hulpmiddelen en instrumenten kan ook bijdragen aan de vertaling naar de praktijk. Dergelijke tools begeleiden professionals stapsgewijs door een proces en zetten aan tot kritisch reflecteren. Op die manier versterken deze hulpmiddelen niet alleen de toepassing van kennis, maar ook het professionele denkvermogen van arbeidsdeskundigen. Zodat ook zij in de toekomst de handvatten hebben om bij te dragen aan de vertaling van kennis naar de arbeidsdeskundige praktijk.

Werkwijs, de podcast van het AKC

De arbeidsmarkt staat onder druk. Werkgevers zoeken personeel, maar tegelijk vallen er steeds meer mensen uit. En wie wil werken, kan dat niet altijd zomaar. Hoe zorgen we ervoor dat mensen niet alleen aan het werk komen, maar ook gezond en met plezier aan het werk blijven? In de podcast Werkwijs zoeken we antwoord op die vraag. We gaan dieper in op de praktijk van arbeidsdeskundigen, onderzoekers, werknemers en werkgevers. Samen verkennen we wat werkt bij het vinden, houden én hervinden van werk.

Luister alle afleveringen via deze pagina of je favoriete podcastapp.