Lectorale rede Ines Schell-Kiehl: ‘Inclusie werkt, maar niet vanzelf’

Hoe zorgen we dat meer mensen kunnen meedoen op de arbeidsmarkt? En welke rol speelt technologie daarbij? Op donderdag 22 oktober stond deze vraag centraal tijdens een feestelijke middag bij Saxion in Enschede. Daar werd Ines Schell-Kiehl officieel geïnstalleerd als L.INT-lector Inclusief Werk & Technologie. Haar boodschap: kijk niet alleen naar wat iemand kan, maar vooral naar wat we kunnen veranderen zodat iemand mee kan doen.

Van familie en vrienden tot onderzoekers, docenten, studenten, arbeidsdeskundigen, leden van de kerngroep Technologisering, werkgevers, werknemers en ervaringsdeskundigen: een divers gezelschap kwam samen om inclusie te vieren, elkaar te ontmoeten en inspiratie op te doen. De middag begon met een keynote van Vanessa Evers, directeur van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). Zij liet zien hoe robots kunnen bijdragen aan inclusieve banen. Daarbij benadrukte ze hoe belangrijk het is om technologie niet vóór, maar mét de mensen die haar gaan gebruiken te ontwikkelen. ‘Dat heb ik zeker van Ines geleerd.’

Cobots, exoskeletten en VR

Daarna volgden workshops in kleine groepen. Een aantal arbeidsdeskundigen sloot aan bij de workshop over onderzoek naar cobots en exoskeletten. Naast een demonstratie van de technologie, ging de groep in gesprek over de vraag wat voor soort werkzaamheden een cobot kan overnemen, welke verschillende belangen er spelen op de werkvloer en hoe complex het is om antwoord te geven op die ene voortdurend gestelde vraag: ‘werkt het?’

In een andere workshop ontdekten arbeidsdeskundigen hoe virtual reality (VR) kan bijdragen aan inclusiever werk. Zo kunnen medewerkers van sociaal ontwikkelbedrijven met een VR-bril kennismaken met verschillende functies, ook als zij moeite hebben met taal. Daarnaast werd een interactieve VR-toepassing besproken waarmee werkgevers en leidinggevenden kunnen ervaren wat een burn-out voor een werknemer betekent. Dat kan waardevolle inzichten opleveren, al blijft de vraag hoe werkgevers die inzichten vervolgens in de praktijk kunnen benutten.

Niet de mens, maar het werk aanpassen

Na persoonlijke woorden van vertegenwoordigers van Saxion en het Verwey-Jonker Instituut volgde eind van de middag de officiële installatie van Ines als L.INT-lector. In haar lectorale rede Inclusie werkt pleitte ze ervoor om bij arbeidsparticipatie niet alleen te kijken naar wat iemands mogelijkheden zijn, maar ook naar de omstandigheden die hun deelname aan werk mogelijk maken of juist belemmeren.

En wie kan daar beter over vertellen dan de mensen om wie het gaat? Ines gaf tijdens haar rede dan ook via video’s het woord aan verschillende ervaringsdeskundigen en een werkgever. ‘Ik kan wel heel hard roepen dat inclusie werkt en wat ervoor nodig is, maar zij laten het zien.’

Een van hen is Timo, die bij het bedrijf Kari’s Crackers verantwoordelijk is voor de webshop. Het verwerken van bestellingen kostte hem veel tijd en energie. Samen met collega’s ontwikkelde hij een oplossing waarbij een aangepaste Xbox-controller de muisbewegingen vervangt. Zo werd het werk toegankelijker én prettiger.

Integrale innovatie

Het voorbeeld van Timo illustreert wat Ines met integrale innovatie bedoelt. Niet alleen een technologische oplossing bedenken, maar tegelijkertijd kijken hoe het werk anders georganiseerd kan worden en wat dat vraagt van de werknemer, collega’s en werkgever. Door die veranderingen in samenhang aan te pakken, ontstaan meer mogelijkheden om duurzaam aan het werk te blijven. ‘Inclusie werkt wanneer we niet alleen mensen ondersteunen, maar ook het werk en alles wat daar invloed op heeft durven te veranderen.’

Inbreng van werknemers is onmisbaar

Voor arbeidsdeskundigen biedt de lectorale rede interessante aanknopingspunten. Bij het zoeken naar passend werk gaat het niet alleen om iemands belastbaarheid, vaardigheden of beperkingen. Minstens zo belangrijk is de vraag welke aanpassingen in het werk en de werkomgeving mogelijk zijn. En wie daarvoor in beweging moet komen. Daarbij is de inbreng van werknemers zelf onmisbaar. Ervaringskennis moet volgens Ines daadwerkelijk invloed krijgen op de ontwikkeling van oplossingen.

Met haar lectoraat wil Ines de komende jaren verder onderzoeken hoe mensen toegang krijgen tot werk, duurzaam kunnen blijven werken en welke kansen het werk van de toekomst biedt. Naast verschillende partners, waaronder het AKC, gaat ze hier uiteraard ook de praktijk bij betrekken. Het AKC feliciteert Ines met deze mijlpaal. We wensen haar veel succes en blijven graag met haar samenwerken aan de belangrijke projecten die bijdragen aan een inclusieve arbeidsmarkt.

Benieuwd naar het hele verhaal van Ines?

De volledige lectorale rede kun je lezen via Saxion en het Verwey-Jonker Instituut. Op de pagina van het Verwey-Jonker Instituut vind je daarnaast andere interessante publicaties en podcastafleveringen over de werkvloer van morgen. Binnenkort verschijnt hier ook de aftermovie van 22 oktober.

Foto’s door Carolien Abbink