Positieve gezondheid

Positieve gezondheid is een vernieuwende benadering die gezondheid niet alleen ziet als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan. Dit concept is ontwikkeld door Machteld Huber en richt zich op het versterken van de veerkracht en eigen regie van mensen.

Dit is hoe positieve gezondheid werkt:

Kernprincipes van Positieve gezondheid

1. Brede kijk op gezondheid: Positieve gezondheid beschouwt gezondheid als meer dan alleen lichamelijk welzijn. Het omvat zes dimensies:
   • Lichaamsfuncties: Fysieke gezondheid, zoals conditie en vitaliteit.
   • Mentaal welbevinden: Emotionele gezondheid, zoals veerkracht en optimisme.
   • Zingeving: Het gevoel dat het leven betekenisvol is.
   • Kwaliteit van leven: Tevredenheid met het leven als geheel.
   • Sociaal-maatschappelijke participatie: Deelname aan sociale activiteiten en de gemeenschap.
   • Dagelijks functioneren: Vaardigheden om dagelijkse taken uit te voeren.
2. Eigen regie en veerkracht: Deze benadering stimuleert mensen om zelf de regie over hun gezondheid te nemen en hun veerkracht te versterken. Dit betekent dat individuen worden aangemoedigd om actief mee te denken en te beslissen over hun gezondheidsproces.

Toepassing van Positieve gezondheid

1. Gespreksvoering: Gezondheidsprofessionals gebruiken gespreksmethoden om mensen te helpen reflecteren op de zes dimensies van positieve gezondheid. Dit helpt individuen inzicht te krijgen in hun eigen gezondheid en welzijn.
2. Gebruik van het spinnenweb: Het spinnenweb van positieve gezondheid is een visueel hulpmiddel dat mensen helpt hun gezondheid in kaart te brengen. Ze kunnen zelf aangeven hoe ze scoren op elk van de zes dimensies, wat inzicht geeft in waar ze zich goed voelen en waar verbetering mogelijk is.
3. Individuele plannen: Op basis van de gesprekken en het spinnenweb maken mensen samen met hun zorgverlener een plan  dat aansluit bij hun persoonlijke doelen en behoeften. Dit plan omvat activiteiten en interventies die gericht zijn op het verbeteren van de dimensies waar de persoon minder tevreden over is.
4. Gemeenschapsbenadering: Positieve gezondheid wordt ook toegepast op gemeenschapsniveau. Gemeenschappen kunnen activiteiten en interventies organiseren die gericht zijn op het verbeteren van de veerkracht en participatie van hun leden.

1. Holistische benadering: Door gezondheid in brede zin te benaderen, worden alle aspecten van het leven van een persoon in overweging genomen. Dit helpt bij het identificeren van onderliggende oorzaken van gezondheidsproblemen die anders misschien over het hoofd zouden worden gezien.
2. Empowerment: Mensen krijgen meer controle over hun eigen gezondheid, wat hun motivatie en betrokkenheid bij hun gezondheidsproces verhoogt. Het maakt hen meer proactief en minder afhankelijk van zorgverleners.
3. Preventie en welzijn: Positieve gezondheid richt zich niet alleen op genezing, maar ook op preventie en welzijn. Dit kan helpen om ziekten te voorkomen en de algehele kwaliteit van leven te verbeteren.
4. Veerkracht en aanpassingsvermogen: Door te focussen op veerkracht en het vermogen om uitdagingen aan te gaan, worden mensen beter voorbereid om met de ups en downs van het leven om te gaan.

Conclusie

Positieve gezondheid biedt een innovatieve en uitgebreide benadering van gezondheid en welzijn. Door de nadruk te leggen op eigen regie, veerkracht en een holistisch perspectief, helpt deze benadering mensen om een betekenisvol en bevredigend leven te leiden, ondanks de mogelijke aanwezigheid van gezondheidsproblemen. Het is een krachtige tool voor zowel individuen als gemeenschappen om gezondheid en welzijn op een meer integratieve en duurzame manier te bevorderen.

Positieve gezondheid is geïntroduceerd door Machteld Huber, een voormalig huisarts en onderzoeker. Het idee ontstond uit haar eigen ervaringen met ziekte en haar observaties in de medische praktijk. Huber merkte dat de traditionele definitie van gezondheid, die vooral gericht is op de afwezigheid van ziekte, te beperkt was. Ze stelde voor om gezondheid te zien als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

Ontwikkeling

• 2009: Huber introduceerde het concept van positieve gezondheid in een artikel in het British Medical Journal.
• 2012: Huber promoveerde op het onderwerp en ontwikkelde de zes dimensies van positieve gezondheid, die een breder en meer holistisch beeld van gezondheid geven.
• 2015: Het Institute for Positive Health (iPH) werd opgericht om het concept verder te ontwikkelen en te verspreiden.

Kernideeën

• Brede gezondheidsdefinitie: Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte; het gaat om veerkracht en eigen regie.
• Zes dimensies: Lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen, en dagelijks functioneren.

Bronnen:

• Huber, M. et al. (2011). How should we define health?, British Medical Journal 343 (4163): 235-237.
• Wat is Positieve Gezondheid?, Institute for Positive Health (iPH). “.

Positieve gezondheid legt de nadruk op veerkracht, eigen regie en het vermogen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan.

Dit zijn enkele best practices voor het effectief toepassen van positieve gezondheid:

1. Gebruik de zes dimensies:

• Kies een brede benadering: Gebruik de zes dimensies van positieve gezondheid (lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen, en dagelijks functioneren) om een holistisch beeld van de gezondheid van een persoon te krijgen.
• Voer gesprekken en reflecteer: Voer gesprekken met cliënten waarbij je deze dimensies bespreekt. Dit helpt hen om na te denken over hun gezondheid in brede zin en om gebieden te identificeren waar ze verbetering willen zien.

2. Luister empathisch:

• Luister actief: Luister aandachtig naar de verhalen en ervaringen van cliënten. Toon begrip en empathie, wat helpt om een vertrouwensband op te bouwen.
• Reflecteer: Herhaal en parafraseer wat de cliënt zegt om te laten zien dat je luistert en begrijpt.

3. Focus op mogelijkheden:

• Benadruk sterke punten: Richt je op wat mensen wél kunnen en wat hen betekenis en voldoening geeft. Dit versterkt hun zelfvertrouwen en motivatie.
• Kies een positieve benadering: Gebruik een positieve benadering om cliënten te helpen hun veerkracht en eigen regie te versterken.

4. Stel persoonlijke doelen:

• Formuleer doelen: Help cliënten om persoonlijke en haalbare doelen te stellen die gericht zijn op het verbeteren van hun gezondheid en welzijn.
• Ontwikkel een stappenplan: Werk samen met cliënten om een stappenplan te ontwikkelen dat hen helpt om hun doelen te bereiken.

5. Werk interdisciplinair samen:

• Werk samen met andere professionals: Werk samen met andere zorg- en welzijnsprofessionals om een geïntegreerde aanpak te bieden die alle dimensies van positieve gezondheid omvat.
• Bouw een netwerk op: Bouw een netwerk van professionals die de benadering van positieve gezondheid ondersteunen en versterken.

6. Geef voorlichting:

• Creëer bewustwording: Informeer cliënten en hun omgeving over het concept van positieve gezondheid.